Мәдениет, бұқаралық ақпарат құралдары және креативтілік
Мәдениет, ақпарат құралдары және креатив – адамдарды біріктіретін сұлулық, оқиғалар мен мән-мағыналар дүниелер туындайтын сала. Мұнда визуалды бейнелерді жасайтын суретшілер, мүсіншілер және иллюстраторлар жұмыс істейді.
Артистер, орындаушылар және спортшылардың агенті және іскерлік менеджері
Бұл маман жастарға таныс әншілер, спортшылар немесе актерлердің атынан келіссөз жүргізіп, олардың жұмыс шарттарын қадағалайды. Ол келісімшарттағы баптарды талқылап, клиент үшін тиімді жағдай жасауға көмектеседі. Сонымен бірге қаржылық мәселелерге назар аударып, мәдениет, спорт пен ойын-сауық саласында әртістердің атын насихаттайды. Осындай қолдау арқылы өнерпаздар шығармашылыққа көбірек көңіл бөле алады.
Бейнеойын дизайнері
Бұл мамандар бейнеойындардың басты мүмкіндіктерін құрастырады және оқиға желісімен бірге кейіпкерлердің өмірбаянын жасайды. Олар құжаттарды дайындап, әр кезеңде жаңартып отырады. Ұжымдағы әріптестермен бірігіп жұмыс істеп, ойынның жоспарға сай шығуын бақылайды. Қазақстанда мұндай шығармашылық іс ойын индустриясын дамытуға үлес қосып, жастардың қызығушылығын арттырады.
Өнер, драма және музыка оқытушысы, жоғары оқу орнынан кейінгі
Бұл мамандар жоғары оқу орындарында студенттерге бейнелеу өнері, мүсін, дизайн және қолөнер бойынша білім береді. Олар сабақта көркем туындыларды талқылап, сахналық қойылымдар ұйымдастыруға мүмкіндік жасайды және музыкалық шығармаларды орындау машығын дамытады. Кейбірі зерттеу жұмыстарын жүргізіп, жаңа әдістер ұсынады. Қазақстанда олардың еңбегі жас буынның шығармашылығын арттырып, мәдени өмірді байытады.
Куратор
Бұл маман өнер туындылары мен тарихи жәдігерлерді ғана емес, ғылыми үлгілерді де жинап, оларды сақтайды. Ол әр заттың мағынасын зерттеп, арнайы құжатқа енгізіп, реттейді. Жәдігердің тарихы мен мәдени салмағын таныстырып, көрмелер ұйымдастырады. Қазақстандағы өнер және табиғат мұражайларында осындай жұмыс ерекше қажет.
Мұражай техник-маман және консерватор
Бұл мамандар мұражай қорындағы жәдігерлерді жөндеп, сақтап, көрмеге дайындайды. Олар қазба қалдықтары, қаңқа бөліктері, өсімдік үлгілері немесе киімдер және өнер туындыларымен жұмыс істей алады. Сондай-ақ заттарды тіркеп, сипаттап, экспозицияға орналастырады. Мұндай іс Қазақстандағы мәдени мұраны қорғап, мұражайларға келушілерге құнды дүниелерді таныстыруға мүмкіндік береді.
Көркемдік жетекші
Бұл саладағы маман баспа, телерадио, бейне және кино бағыттарында визуалды идеяларды ойластырады және оларды жүзеге асыру жолын анықтайды. Ол эскиздер мен орналасу үлгілерін дайындайтын топтың жұмысын реттейді. Қазақстанда мұндай мамандар жарнама агенттіктерінде, телеарналарда, баспаханаларда немесе кино өндірісінде еңбек етеді. Негізгі мақсаты – шығармашылық тұтастығын сақтап, дайын өнімге ерекше стиль беру.
Қолөнер шебері
Бұл маман түрлі қолөнер бұйымдарын жасап, оларды көрмелерге және сатылымға дайындайды. Жұмыс барысында қыштан ыдыс құю, кестелеу, тоқу немесе дәнекерлеу сияқты тәсілдерді қолданады. Қазақстанда олардың еңбегін мәдениет орталықтары мен жәрмеңкелерден көруге болады. Мұндай шығармашылық ұлттық дәстүрді сақтап, жас буынға өнердің мәнін жеткізеді.
Бейнелеу өнері шебері
Бұл маман түрлі материалдар арқылы ерекше туындыларды өмірге әкеледі. Ол кенепке сурет салып, мүсіндер жасайды, ал кейде кітаптар мен журналдарға сурет әзірлейді. Иллюстрация мәтінді суретпен түсіндіріп, ақпаратты қызық қылады. Оның еңбегі мұражайларда, көрмелерде және баспа өнімдерінде қолданылады.
Арнайы эффектілер суретшісі және аниматор
Бұл маман кино, бейнеойын, жарнама мен музыкалық бейнебаяндарға арналған әсерлі бейнелерді жасайды. Ол компьютерлік бағдарламалар арқылы анимация құрастырып, бейнематериалдарға арнайы эффектілер қосады. Анимация қозғалысты кезекпен орналасқан суреттер мен кадрлар арқылы көрсетіледі. Қазақстанда мұндай мамандар кино өндірісінде, медиа студияларда және ойын құрастыратын орталықтарда жұмыс істей алады.
Сәнгер
Бұл маман жаңа киім үлгілерін ойлап тауып, түстер мен пішіндердің үйлесуін қадағалайды. Ол сән бағыттарын зерттеп, оларды заманауи киімдерге немесе әшекей бұйымдарға қолданады. Сөмке, белдік сынды заттар стильді толықтыра алады. Қазақстанда бұл сала сән мекемелері мен өндірістік шеберханаларда қажет.
Гүл дизайнері
Бұл мамандар тірі, кептірілген немесе жасанды гүлдер мен жапырақтарды қиып, олардан үйлесімді композициялар жасайды. Олар мерекелік гүл шоқтарын құрастырып, түрлі мәдени шараларға сәндік безендірулер дайындайды. Жұмыс барысында түстерді дәл сәйкестендіріп, әр бөлшектің орнын ұқыпты ойластырады. Қазақстанда тойлар мен ресми кездесулерде олардың қолтаңбасын байқауға болады.
Графикалық дизайнер
Бұл маман тауар қаптамасының көз тартарлық дизайнын жасап, жарнамалық логотип пен көрмелік стендті құрастырады. Ол түстер, пішіндер мен түрлі материалдарды үйлестіріп, мазмұнды анық әрі әсерлі көрсетеді. Жұмыста арнайы бағдарламаларды қолданып, шығармашылық ойды іске асырады. Қазақстанда бұл бағыт жарнама агенттіктерінде, баспа ісінде және цифрлық медиа саласында кең қолданылады.
Ішкі кеңістікті жобалаушы
Бұл мамандар бөлменің немесе ғимараттың ішін жоспарлап, оны тартымды әрі қолайлы етуге көмектеседі. Олар кеңістікті қалай қолдануға болатынын ойластырып, сызбаларын дайындайды және жиһаз бен жарықты үйлесімді қояды. Нәтижесінде орта тек әдемі ғана емес, сонымен қатар мақсатқа сай әрі ыңғайлы шығады. Мұндай жұмыс тұрғын үйлерде де, мектепте де, кеңсе мен басқа ғимараттарда да қажет.
Сахна және көрме дизайнері
Бұл мамандар кино, теледидар, театр сахнасы және көрмелер үшін ерекше кеңістік жасайды. Олар алдымен сценарийді мұқият зерттеп, режиссермен идеяларды талқылайды. Кейін тарихи немесе заманауи деректерді пайдаланып, сәулеттік үлгілерге сәйкестендіреді. Қазақстанда олардың еңбегі мәдениет мекемелерінде, шығармашылық жобаларда және білім беру көрмелерінде маңызды орын алады.
Актер
Бұл маман сахнада, телехикаяда немесе фильмде түрлі кейіпкерлерді бейнелейді. Ол сөз, қимыл және ым арқылы көрерменге ой мен сезім жеткізеді. Кей жағдайларда ән айтып, би билеуі мүмкін. Мұндай жұмыс Қазақстандағы мәдени тыныс-тіршілікке әсер етіп, жастарға өнерді жақындатады.
Продюсер және режиссер
Бұл саладағы маман қойылымды немесе бағдарламаны бастан-аяқ қалыптастырады. Ол сценарийді қалай жеткізу керегін шешіп, сахнаға шығатын актерлер мен қонақтарды таңдайды. Сондай-ақ безендіру, дыбыс пен арнайы эффектілерге жауап береді. Қазақстанда мұндай жұмыс театр, тележоба немесе кино өндірісінде жас ұрпаққа қызықты әрі мазмұнды дүниелер ұсынуға мүмкіндік береді.
Биші
Бұл өнер иелері сахнада би қояды, кейде телебағдарлама түсіріліміне немесе бейнежазбаға қатысады. Олар жатталған қимылдарды ғана емес, әсерлі көріністі де көрсетеді. Хореография қимылдарды үйлестіріп, әдемі үлгі құруға көмектеседі. Қазақстанда осындай шығармашыл жастар театр сахнасында, концертте және бейнемазмұн түсірілімдерінде жиі көрінеді.
Хореограф
Бұл саладағы адамдар жаңа би қимылдарын құрастырып, оларды дайындық кезінде бірнеше рет қайталайды. Әр қозғалыстың сахнада әдемі көрінуіне назар аударады және қойылымды көрерменге әсерлі қылып ұсынады. Қазақстанда олар театр сахналарында, би ансамбльдерінде және мәдени шараларда жұмыс істейді. Мұндай қызмет шығармашылықты танытуға, сахнада сенімді болуға және өнер арқылы өзін көрсетудің жолын табуға көмектеседі.
Музыка жетекшісі және композитор
Бұл маман оркестрді, хорды немесе ансамбльді басқарып, әр орындаушыға бағыт береді. Ол жиі жаңа әуендер құрастырып, репетициялар жоспарын жасайды. Жаттығулар кезінде дыбыстың үйлесімді шығуына назар аударады. Қазақстанда мұндай қызмет театр сахналарында, мәдениет үйлерінде және өнер ұжымдарында кездеседі.
Музыкант және әнші
Бұл мамандар әртүрлі аспаптарда ойнап немесе ән айтып шығады. Олар сахнада көрермен алдында өнер көрсетіп, радио мен телехабарларға қатыса алады. Кейде дыбыс пен бейне арнайы студияларда жазылып, кейін фильмдер мен альбомдарға пайдаланылады. Қазақстандағы музыка саласында мұндай өнер көп жастарға үлгі болып, мәдени өмірді жандандырады.
Радио және теледидар жүргізушісі
Бұл мамандық иелері радио мен теледидарда дайын мәтіндерден жаңалықтар мен жарнамалық хабарламаларды оқиды. Олар әндерді қояды, орындаушысы мен атауын атайды және арнаның не радиокешеннің атын жариялап отырады. Эфир кезінде олар студия қонақтарымен әңгімелесіп, көрермендер мен тыңдармандарға қызықты тақырыптар ұсынады. Бұл жұмыс ақпарат жеткізу мен ойын-сауықты біріктіреді, сондықтан жастар арасында да үлкен қызығушылық тудырады.
Жаңалықтар талдаушысы, репортер немесе журналист
Бұл мамандық иелері жаңалықтарды қоғамға түсінікті етіп ұсынады. Олар кейде сұхбат жүргізіп, кейде оқиғаны өз көзімен бақылап, дерек жинайды. Жинақталған ақпарат негізінде жаңалық мәтіндері жазылады, ал кейде шолу немесе пікір қалыптастырылады. Қазақстанда олардың еңбегі теледидарда, радиода, баспасөзде жиі көрінеді.
Редактор
Бұл маман мәтінді жоспарлап, үйлестіріп, қажет болса қайта өңдейді. Ол ұсынылған жобаларды оқып, баспаға шығуға лайық екенін тексереді. Мұндай жұмыс газеттерде, журналдарда немесе оқу құралдарын әзірлеуде жиі қажет. Оның басты мақсаты – ойдың анық әрі түсінікті берілуін қадағалау.
Жазушы
Бұл сала маманы жаңа идеяларды мәтінге айналдырып, сценарийлер, әңгімелер мен жарнамалық мәтіндер құрастырады. Ол оқырманға әсерлі әрі анық мазмұн жеткізу үшін тілдік құралдарды шебер қолданады. Мұндай еңбек әдебиет, баспасөз және мәдениет мекемелерінде қажет. Сценарий ұғымы театр қойылымына немесе фильмге арналған дайын мәтінді білдіреді.
Ақын, лирик және шығармашылық жазушы
Бұл сала өкілдері жаңа мәтіндер ойлап тауып, өлеңдер, проза, эсселер мен түрлі сценарийлер жазады. Олардың шығармалары кітап бетінде жарық көріп, сахнада немесе музыкалық орындауда ұсынылады. Сахналық мәтін кейіпкерлердің сөзін, оқиғаның өрбуін анықтап, көрерменге оқиғаны айқын көрсетеді. Қазақстанда әдебиет пен өнер ортасында, сондай-ақ білім беру мен баспа саласында бұл мамандық кең тараған.
Фотограф
Бұл мамандар адамдарды, табиғат көріністерін және тауарларды түсіріп, оларды ерекше етіп көрсетеді. Суретті айқын әрі әсерлі ету үшін жарық құралдарын қолданады. Дайын нәтижеге жету үшін әртүрлі өңдеу бағдарламаларын пайдаланады. Олардың еңбегі жарнамада, ғылымда және журналистикада үлкен рөл атқарады.
Теледидар, бейне және кино камера операторы
Бұл маман камера арқылы көріністерді түсіріп, кадрдың дұрыс шығуына жауап береді. Ол фокус пен жарықты реттеп, бейнені анық әрі көрнекі етеді. Мұндай жұмыс телебағдарламаларда, деректі жобаларда және кино саласында қажет. Қазақстанда олар телеарналарда, студияларда және шығармашылық орталықтарда жұмыс істейді.
Фильм және бейне редакторы
Бұл мамандар түсірілген бейнелерді өңдеп, көріністердің тәртібін қалыптастырады. Олар кейде режиссер немесе продюсермен бірге жұмыс істеп, кадрларды біріктіреді. Дыбыс жолдары бейнемен сәйкестендіріліп, ырғақ пен әсер беріледі. Мұндай еңбек кино, теледидар мен жарнамада маңызды рөл атқарады.
Кино көрсетуші
Бұл мамандар кинотеатрда фильмнің сапалы көрсетілуін қадағалайды. Олар бейнені экранға шығаратын құрылғыларды баптап, дыбысты реттейді және қойылым барысында ақаулар болмауын бақылайды. Жұмыс барысында сандық файлды немесе таспаны алдын ала дайындап, дыбыстың айқындығын тексереді. Қазақстандағы ірі қалалардағы кинотеатрларда олар жасөспірімдер жиі баратын мәдени ортаның тыныс-тіршілігіне үлес қосады.
Костюм күтушісі
Бұл мамандар театр, кино немесе телебағдарлама түсірілімінде әртістердің киімін таңдап, дұрыс мөлшеріне сәйкестендіреді. Олар сахналық киімдердің тазалығын қадағалап, қажет кезде бірнеше рет ауыстыруға жәрдемдеседі. Қазақстандағы концерттер мен мәдени кештерде мұндай жұмыс шығармашылықтың толық көрінуіне ықпал етеді. Осындай қызметтің арқасында көрермен кейіпкерді шынайы қабылдайды.
Грим суретшісі
Бұл маман әртістердің сырт бейнесін сахнадағы оқиғаға сай етіп жасайды. Бояулар мен арнайы әдістер арқылы кейіпкердің дәуірі мен орнын айқын білдіреді. Театрда немесе кинода ол көрерменнің оқиғаны тереңірек сезінуіне көмектеседі. Қазақстанда мұндай мамандар тележобаларда да жұмыс істеп, бейненің әсерлі болуына үлес қосады.
Модель
Бұл маман сән көрсетілімдерінде, дүкендерде немесе арнайы таныстырылымдарда жаңа киімді көрсетеді. Ол журналдар мен жарнамалық беттерге арналған фотосессияларда бейнесін ұсынады. Кейде көркем суреттер мен мүсіндер үшін үлгі болып отырады. Негізгі бағыты – сән әлемі мен шығармашылық өнер.
Үстелдік баспагер
Бұл маман арнайы бағдарламаларды қолдана отырып мәтінді әдемілеп рәсімдейді және суреттерді үйлестіріп қояды. Нәтижесінде кітап, журнал немесе жарнамалық буклет оқуға ыңғайлы әрі баспаға дайын болып шығады. Мұндай жұмыс жарнама агенттіктерінде, баспа үйлерінде және оқулық дайындау саласында жиі кездеседі. «Баспа өнімдері» деп көпшілікке арналған мәтін мен бейнеден құралған материалдар аталады.
Музыкалық аспаптарды жөндеуші және күйге келтіруші
Бұл маман әртүрлі музыкалық аспаптарды қайта жөндеп, олардың әуезді дыбыс беруіне көмектеседі. Ол ішекті, үрмелі немесе ұрмалы аспаптардың бөлшектерін қалпына келтіреді және дыбысты дұрыс шығуы үшін оларды реттейді. Кейде фортепианоны күйге келтіріп, оның үнін стандартқа сәйкестендіреді. Қазақстандағы өнер мектептері мен мәдениет үйлерінде мұндай еңбек орындаушылардың сапалы дайындалуына ықпал етеді.
Веб және сандық интерфейс дизайнері
Бұл мамандар сайттар мен қосымшалардың бейнесін жасап, олардың қолданысын ыңғайлы етеді. Олар беттердің құрылымын, мәзірлерді және суреттерді жобалап, әртүрлі құрылғыда дұрыс жұмыс істеуін тексереді. Сондай-ақ сайттың іздеу жүйелерінде табылуын жақсартып, қолжетімділікті қамтамасыз етеді. Қазақстанда олардың еңбегі білім беру платформаларында, интернет-дүкендерде, медиа және ойын-сауық жобаларында кең қолданылады.
Архивист
Бұл мамандар тарихи құжаттардың құндылығын бағалап, оларды дұрыс сақтауға бағыт береді. Олар мұрағаттағы жазбаларды реттеп, зерттеу жұмыстарына деректер ұсынады. Жинақталған материалдар қоғамның өткенін түсінуге жол ашып, болашаққа қажетті ақпаратты сақтайды. Қазақстанда мұрағаттар мәдениет пен білім саласын дамытуда үлкен рөл атқарады.
Сауда витринасының безендірушісі
Бұл маман дүкендердің терезелерінде де, ішкі залдарында да тауарларды әдемі етіп орналастырады. Ол өнімді тартымды көрсету үшін түрлі көрнекі шешімдер ойластырады. Мұндай жұмыс сатып алушылардың қызығушылығын арттырып, жәрмеңке мен көрмеде компанияны ерекшелендіреді. Қазақстандағы ірі сауда орталықтарында бұл қызметке жиі сұраныс бар.
Медиа бағдарламалау директоры
Бұл маман арнаның күнделікті кестесін жоспарлап, әр хабардың өз уақытында шығуын қамтамасыз етеді. Ол жаңалықтар мен спорттық бағдарламаларды реттеп, көрерменнің ақпаратты дер кезінде алуына жағдай жасайды. Сонымен бірге түрлі ойын-сауық жобаларының орындалуын бақылайды. Шығармашылық топпен бірлесе жұмыс істеп, эфирді үздіксіз әрі тартымды етуге бағыт береді.
Талант директоры
Бұл маман сахнада, телебағдарламада, радио мен кинода өнер көрсететін орындаушыларды таңдау үшін жұмыс істейді. Ол актерлер мен әншілерге сынақ ұйымдастырып, олардың қабілеті мен рөлге сай келетінін бағалайды. Мұндай іріктеу үдерісі өнерпаздардың өнерін ашуға көмектеседі. Қазақстанда ол театр, кино студиясы және тележобаларда маңызды рөл атқарады.
Медиа техникалық директор/менеджер
Бұл маман телерадио өндірісінде түрлі техникалық бөлімдердің жұмысын реттейді. Ол бейнетүсірілім мен өңдеуді, дыбыс пен жарықтың дұрыс қолданылуын бақылайды. Сонымен қатар инженерлік қызмет пен техникалық күтімді ұйымдастырып, бағдарламаның эфирге сапалы шығуын қамтамасыз етеді. Қазақстандағы телеарналар мен радио студияларында олардың еңбегі ақпараттың көрермен мен тыңдарманға уақтылы әрі айқын жетуіне ықпал етеді.
Диск-жокей
Бұл маман түрлі кештерде, клубтарда немесе үйлену тойларында алдын ала жазылған әуендерді ойнайды. Ол тректерді біріктіру, қиып-құрастыру немесе үлгілерді пайдаланып, тыңдаушыларға жаңа әсер сыйлайды. Кейде рәсім жүргізушісі ретінде қонақтарды қарсы алып, атмосфераны жандандырады. Қазақстанда жастар кештері мен мерекелік шараларда мұндай орындаушылар көпшіліктің көңілін көтеріп, үлкен сұранысқа ие.
Аудио және бейне техник маманы
Бұл саладағы кәсіби адамдар микрофондар, дыбыс күшейткіштер, бейнекамералар мен мониторларды орнатады және олардың дұрыс жұмыс істеуін қадағалайды. Олар сымдарды қосып, дыбыс пульті арқылы әуенді ретке келтіреді. Жұмыс барысында техника тек орнатылып қана қоймай, іс-шара аяқталғанда қайта жиналады. Мұндай қызмет концерттерде, спорттық жарыстарда, ресми кездесулерде және подкаст жазылымдарында қолданылады.
Таратылым технигі
Бұл маман телерадио бағдарламалары үшін техникалық жүйелерді орнатып, олардың тұрақты жұмысын қамтамасыз етеді. Ол дыбыс пен бейне сапасын бақылап, қажет кезде деңгейін өзгертеді. Сондай-ақ спутниктік немесе микротолқынды жабдық арқылы хабар таратуға қатысады. Осындай еңбектің арқасында Қазақстандағы арналар көрермендер мен тыңдармандарға сапалы мазмұн ұсынады.
Дыбыс инженер-технигі
Бұл саладағы мамандар дыбысты жазуға, біріктіруге және өңдеуге арналған құрылғыларды орнатып, басқарады. Олар театр қойылымдарында, телебағдарламаларда және бейнефильмдерде әуен, дауыс пен арнайы дыбыс әсерлерін келісімге келтіреді. Монтаж кезінде әр дыбыс жолы реттеліп, қажетсіз бөліктер қысқартылып немесе ауыстырылады. Қазақстанда бұл мамандық телерадио саласында, мәдениет орталықтарында, сондай-ақ спорттық іс-шараларда маңызды орын алады.
Жарық технигі
Бұл мамандар сахнада немесе студияда жарықты орнатып, қажет болғанда қайта реттейді. Олар пульт пен арнайы жабдық арқылы жарықтың күшін қадағалайды. Шамдарды бағыттап, түрлі түсті сүзгілерді қосып, сахнаға ерекше әсер береді. Бұл жұмыс кино, телестудия және концерттер кезінде көріністі әсерлі көрсетуге көмектеседі.
Өнер терапевті
Бұл сала мамандары сурет салу, коллаж немесе мүсіндеу арқылы адамның сезімін жеткізуге жағдай жасайды. Олар арнайы бағдарлама құрып, сессияны ұйымдастырады және әр қатысушының шығармашылық қадамын бағыттайды. Осындай жұмыс көңіл-күйді тұрақтандыруға, ойды жинақтауға әрі эмоцияны дұрыс ашуға көмектеседі. Қазақстанда мұндай тәжірибе мектептерде, жастар орталықтарында және емдік мекемелерде біртіндеп дамып келеді.
Музыка терапевті
Бұл маман музыка арқылы адамның денсаулығын жақсартуға көмектеседі. Ол арнайы бағдарлама әзірлеп, емдік жаттығуларды ұйымдастырады және олардың әсерін бағалайды. Жұмыс барысында психологиялық, когнитивтік немесе мінез-құлық жағдайын оң өзгертуге назар аударады. Қазақстанда мұндай қызмет денсаулық сақтау мен білім беру мекемелерінде біртіндеп дамып келеді.
Корректор
Бұл қызметті атқаратын адамдар мәтінді жарияланбас бұрын мұқият қарап, грамматикалық, орфографиялық және тыныс белгілеріндегі қателерді тауып түзетуге көмектеседі. Олар сөздердің дұрыс орналасуына, абзацтардың ретіне және жалпы мәтіннің құрамына назар аударады. Кей жағдайларда арнайы түзету белгілерін қояды. Қазақстанда мұндай жұмыс баспа, білім беру және ақпарат құралдарында жиі кездеседі.
Баспаға дейінгі техник
Бұл маман мәтін мен суреттерді тексеріп, оларды дұрыс бетке орналастырады. Ол дизайнерлер мен тапсырыс берушілер жіберетін материалды қате жібермей өңдейді. Жұмыс барысында сандық не фототиптеу тәсілдерін қолданады. Қазақстанда мұндай еңбек баспахана мен медиа саласында қажет.
Тігінші
Бұл сала мамандары киімді ойлап тауып, мата кесіп, тігіп береді. Олар өлшемін дәл алып, киімді денеге ыңғайлап өзгертеді немесе жыртылған жерін реттейді. Үлгі арқылы жасалған сызба киімнің қалай көрінетінін алдын ала көрсетеді. Осындай жұмыс Қазақстандағы жеңіл өнеркәсіпте де, тапсырысқа киім тігетін шағын ательелерде де кездеседі.
Мата және киім үлгісін жасаушы
Бұл маман киім өндірісінде матаның негізгі үлгілерін дәл өлшеммен сызады және оларды құрастырады. Ол дайын сызбалар арқылы матаны белгілеп, қажет болғанда кесу жұмыстарын орындайды. Үлгі – киімнің өлшемі мен пішінін анықтайтын негізгі нұсқа, ол қағазға да, электронды форматта да жасалуы мүмкін. Мұндай жұмыс жеңіл өнеркәсіпте, әсіресе тігін және тоқыма салаларында маңызды орын алады.
Зергер және асыл тас пен металл өңдеуші
Бұл мамандар алтын мен күміс сияқты бағалы металдардан әшекей жасайды және асыл тастарды өңдейді. Олар сақина, сырға немесе алқаны жөндейді және өлшемін өзгертеді. Сондай-ақ бұйымның сапасы мен бағасын анықтай алады. Мұндай жұмыс сәнге қызығатын жастар үшін тартымды.
Фотосурет өңдеуші және өңдеу машинасының операторы
Бұл мамандар фотоплёнкадан немесе сандық тасымалдағыштан алынған суреттерді өңдеп, дайын кескін жасайды. Олар пленканы арнайы ерітінділер арқылы өңдеп, кейін компьютерде түстер мен жарықты реттейді. Кейде фотонегативтер мен баспаға арналған материалдарға дәл түзетулер енгізеді. Мұндай жұмыс баспасөз редакцияларында, жарнама саласында немесе зертханалық студияларда қажет болып табылады.
Ойын-сауық және демалыс менеджері, құмар ойындардан басқа
Бұл мамандар демалыс орындарында түрлі іс-шаралар ұйымдастырады және олардың сапалы өтуін қадағалайды. Олар саябақта концерттер, жарыстар немесе спорттық ойындар өткізуге жауап береді. Сондай-ақ, круиздік сапарлар мен экскурсияларды жоспарлап, қонақтардың уақытын қызықты етуге тырысады. Негізгі міндеттердің бірі – қызметкерлердің жұмысын үйлестіріп, бәрінің қауіпсіз әрі көңілді демалуына жағдай жасау.
Тарихшы
Бұл маман иелері өткен уақытты зерттеп, әртүрлі дереккөздерден мәліметтерді жинап талдайды. Олар мемлекеттік жазбалар мен ескі газеттерді, фотосуреттер мен сұхбаттарды қарап, сол арқылы оқиғалардың себебі мен мағынасын түсіндіреді. Сондай-ақ жеке күнделіктер мен хаттарды салыстырып, қоғамдағы өзгерістердің байланысын көрсетеді. Мұндай жұмыс жастарға ел тарихын жақсырақ түсінуге көмектеседі.
Байланыс пәндерінің оқытушысы, жоғары оқу орны
Жоғары оқу орнында бұл маман студенттерге ұйымдық қарым-қатынас, қоғаммен байланыс, радиохабар тарату және теледидар жүргізу негіздерін үйретеді. Ол дәріспен қатар ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізіп, жаңа ойларды сабаққа енгізеді. Қазақстанда жастар журналистика мен бұқаралық ақпарат саласында тәжірибе жинақтап, кәсіби машықтарын қалыптастыруға мүмкіндік алады. Мұндай сабақтар студенттердің өз ойын анық жеткізуіне және көпшілік алдында сенімді сөйлеуіне жағдай жасайды.
Ағылшын тілі және әдебиеті оқытушысы, жоғары оқу орны
Бұл мамандар университеттерде ағылшын тілі мен әдебиеті бойынша дәріс оқып, семинарлар өткізеді. Олар лингвистика мен салыстырмалы әдебиетті түсіндіріп, студенттердің ғылыми ізденістеріне бағыт береді. Сонымен бірге оқу бағдарламасын жетілдіріп, бағалау жұмыстарымен айналысады. Қазақстанда олар шетел тілдері факультеттерінде, педагогикалық жоғары оқу орындарында және гуманитарлық зерттеу орталықтарында еңбек етеді.
Кітапханашы және медиа жинақтар маманы
Бұл мамандық иелері кітаптар, мерзімді басылымдар, дерекқорлар мен түрлі жазбаларды жинақтап, жүйеге енгізеді. Олар оқушыларға немесе келушілерге қажет ақпаратты табуға бағыт-бағдар беріп, материалдарды қолдану жолын түсіндіреді. Жұмыс орындарына мектептер, мұражайлар және әртүрлі ұйымдардың ақпарат орталықтары жатады. Сондай-ақ олар медиажабдықты іске қосып, пайдаланушыларға дұрыс қолдануды көрсетеді.
Кітапхана технигі
Бұл мамандық иелері оқырмандарға кітапхана каталогы мен деректер қорын пайдаланып кітаптар мен материалдарды табуға жәрдемдеседі. Олар қысқа анықтамалық сұрақтарға жауап береді, тіркеу процесін жүргізеді және кітаптарды қабылдап немесе қайта тапсырады. Сондай-ақ кітаптарды сөрелерге дұрыс орналастырады, зақымдалған материалдарды жөндейді және кейде жылжымалы кітапхана қызметіне қатысады. Мұндай жұмыс жасөспірімдер үшін ақпарат іздеу дағдыларын дамыту мен қоғамда пайдалы қызмет атқарудың жақсы үлгісін көрсетеді.
Коммерциялық және өнеркәсіптік дизайнер
Бұл маман зауытта шығарылатын әртүрлі бұйымдардың сыртқы көрінісін және қолданыс ыңғайын ойластырады. Ол көлік, тұрмыстық техника және балалар ойыншықтары сияқты тауарларды жобалап, олардың пішіні мен материалына назар аударады. Жұмыс барысында жастардың қызығушылығын тудыратын дизайн табу үшін тұтынушылардың қалауын, нарық зерттеулерін және өнімді пайдалану тәсілдерін ескереді. Мұндай қызмет өнер, технология және күнделікті өмірді біріктіретін қызықты бағыт болып саналады.
Қоғаммен байланыс маманы
Бұл маман қоғамда адамдардың, ұйымдардың немесе топтардың жақсы бейнесін қалыптастыруға көмектеседі. Ол баспасөзге арналған мақалалар жазып, жарияланатын материалдарды таңдап береді. Әлеуметтік желілерде ерекше хабарламалар дайындап, көпшілікпен байланыс орнатады. Мұндай жұмыс көбіне мәдениет, білім мен бизнес ортасында қажет болады.
Аудармашы
Бұл мамандар ауызша сөзді немесе ым тілін түсініп, оны басқа тілде жеткізе алады. Сонымен қатар, олар мәтіндерді бір тілден екіншісіне аударады. Қазақстанда олардың еңбегі жиі ресми кездесулерде, туризм мен білім беру саласында қажет болады. Осындай қызмет көптеген адамдарға бір-бірін түсінуге және ақпаратты дұрыс қабылдауға мүмкіндік береді.
Сот хатшысы және бір мезгілде субтитрлеуші
Бұл мамандар сот залында айтылған сөздерді арнайы құрылғымен дәл түсіріп, кейін дайын мәтінге айналдырады. Олар сондай-ақ телехабарлар мен онлайн көрсетілімдерге субтитр қосып, есту мүмкіндігі шектеулі көрермендерге ақпаратты қолжетімді етеді. Стенография әдісі арқылы сөздер қысқа таңбалар түрінде жазылып, сөйлеу қарқынына ілесуге мүмкіндік туады. Қазақстанда бұл мамандардың еңбегі сот процестерінде де, ресми жиындарда да, ақпараттық бағдарламаларда да қажет.
Ойын-сауық және демалыс қызметкерлерінің бірінші деңгейдегі жетекшісі, құмар ойындар қызметтерінен басқа
Бұл мамандық иелері мәдениет пен демалыс саласында қызмет ететіндерді басқарады. Олар жұмыс кестесін құрып, шаралардың уақтылы басталуын және дұрыс өтуін бақылайды. Қызметкерлерді концертке, спорттық жарысқа немесе арнайы бағдарламаға дайындауға бағыт береді. Қазақстанда мұндай жұмыс мәдениет үйінде, спорт орталығында, жастар саябағында немесе демалыс кешенінде кездеседі.
Билет тексеруші
Бұл маман иелері театр, кино немесе концертке келген адамдарға көмектеседі. Олар билеттерді жинап, бос орындарды көрсетеді және жоғалған заттарды табуға қолдау жасайды. Сондай-ақ қонақтарға әжетханалар мен телефон орналасқан жерді түсіндіреді. Қазақстандағы мәдени орталықтарда олардың еңбегі шаралардың жайлы әрі тәртіпті өтуіне ықпал етеді.
Камера және фототехниканы жөндеуші
Бұл кәсіп иесі фотоаппараттар мен бейнекамераларды тексеріп, ақауларын қалпына келтіреді. Ол линзаларды тазалап, жарыққа сезімтал құрамдарды реттейді, сондай-ақ электрондық тетіктерді жөндейді. Мұндай жұмыс кәсіби бейнекамералар мен кино түсірілімдерінде маңызды рөл атқарады. Қазақстанда фотостудиялар мен шығармашылық орталықтарда осындай қызметке сұраныс бар.
Баспа станогының операторы
Бұл маман полиграфияда түрлі баспа станоктарын іске қосып, жұмысына жауап береді. Ол сандық және литографиялық құрылғыларды баптап, қысқа тиражды басылымдар шығарады. Қағаз бен бояуды дұрыс дайындап, өнім сапасын тексеріп отырады. Қазақстанда мұндай еңбек кітап, газет және орама қаптаманы басып шығаруға қажет.
Баспа түптеу және әрлеу маманы
Бұл саладағы кәсіби адамдар кітаптар мен журналдарды жинақтап, мұқаба қондырып, беттерін мұқият кеседі. Олар кейде қолмен жұмыс істесе, кейде арнайы станоктарды баптайды. Түптеу процесі басылымды ыңғайлы әрі ұзақ пайдалануға мүмкіндік береді. Қазақстанда бұл еңбек оқулықтар мен ресми басылымдардың сапасын қамтамасыз етеді.
Гауһар және асыл тас өңдеуші
Бұл мамандар бағалы тастар мен гауһарларды өңдеп, олардың сапасын тексереді. Арнайы құралдар көмегімен тастарды қырлап, жылтыратады, осылайша зергерлік бұйымдар немесе өндірістік құралдар жасауға жарамды етеді. «Фасеттеу» кезінде тас белгілі бір бұрыштармен қырланып, жарықты әдемі шағылыстыруға мүмкіндік береді. Қазақстанда мұндай жұмыс зергерлік шеберханалар мен өңдеу кәсіпорындарында кездеседі.
Оюшы және гравер
Бұл мамандар металл, ағаш не резеңке сияқты материалдардың бетіне сурет пен жазуды ойып түсіреді. Олардың ісінде пантограф секілді құралдарды пайдаланып өрнек көшіру немесе электрондық платалардағы сызбаларды дәл қашау жиі кездеседі. Гравюра тәсілі қолмен де, арнайы қондырғымен де орындалады. Қазақстанда мұндай еңбек зергерлік әшекейде, жарнамалық бұйымда немесе техника бөлшектерін даярлауда қажет.
Шыны үрлеуші, қалыптаушы, иіп өңдеуші
Бұл кәсіп иесі балқытылған әйнекті үлгіге қарап бағыттайды. Ол қызған материалды созып, иіп не қалыпқа құйып, жаңа пішін шығарады. Осы әдістер арқылы шам плафондары, үйге арналған ыдыстар және әшекей бұйымдар жасалады. Суыған кезде әйнек берік әрі жарқырап көрінеді.
Архитектор
Бұл саладағы маман ғимараттарды жобалап, олардың сыртқы бейнесі мен ішкі жоспарын құрастырады. Ол тұрғын үйлерді, кеңселерді, театрларды немесе зауыттарды салу үшін сызба мен макет жасайды. Жобалау кезінде қауіпсіздік пен қолайлылық басты назарда болады, сонымен бірге әсемдік те маңызды. Қазақстанда мұндай жұмыс жаңа мектептер мен мәдени орталықтарды тұрғызуда жиі қажет.
Ландшафт сәулетшісі
Бұл мамандар саябақтар мен демалыс орындарын жобалап, табиғатты сақтай отырып әсем орта қалыптастырады. Олар әуежай, мектеп немесе аурухана айналасын ыңғайлы әрі қауіпсіз етуге мән береді. Сондай-ақ жолдар мен тұрғын аудандарды жоспарлы түрде орналастырып, адамдардың күнделікті өміріне қолайлылық қосады. Қазақстанда олардың еңбегі қала дамуына, жастардың еркін уақытын қызықты өткізуіне және туризмнің өсіне ықпал етеді.
Картограф және фотограмметрист
Бұл мамандар жерсеріктік суреттер мен аэрофототүсірілімдерді қолдана отырып, деректерді жинап, карталарды жасайды. Олар кеңістік ақпаратын талдап, оны цифрлық форматта ұсынады. Жұмыс барысында геоақпараттық жүйелерді пайдаланып, түрлі мәліметтерді өңдейді. Қазақстанда олардың білімі қала жоспарын әзірлеу, әлеуметтік зерттеулер жүргізу мен оқу процесінде қолданылады.
Антрополог және археолог
Бұл мамандар адамзаттың шығу тегі мен даму барысын зерттейді. Олар адамдардың тілі мен тұрмыс салтына назар аударып, дене құрылымын салыстырады. Әсіресе қазба жұмыстарында табылған қыш ыдыстар мен еңбек құралдары арқылы ежелгі қоғамдардың өмірін сипаттайды. Мұндай зерттеулер жастарға өткен дәуірлердің дәстүрлері мен күнделікті әдеттерін түсінуге көмектеседі.
Аймақтық, этникалық және мәдениеттану пәндерінің оқытушысы, жоғары оқу орны
Бұл мамандар университеттерде аймақтардың тарихы мен мәдени дамуын түсіндіреді. Олар студенттерге Латын Америкасы елдерінің дәстүрлері, әйелдерге қатысты мәселелер немесе қала өміріндегі өзгерістер туралы сабақ береді. Сонымен қатар, ғылыми зерттеулер жүргізіп, мақалалар жазады және оқу құралдарын әзірлейді. Осындай жұмыс қоғамдағы мәдени құндылықтар мен әлеуметтік өзгерістерді тереңірек тануға көмектеседі.
Шет тілі және әдебиет оқытушысы, жоғары оқу орны
Бұл мамандар жоғары оқу орындарында түрлі шетел тілдерін оқытып, көркем шығармаларды талдаумен айналысады. Олар студенттердің сөйлеу мен жазу дағдыларын дамытып, халықтар тарихы мен дәстүрлері жайлы түсінік береді. Кейбірі тек сабақ берсе, басқалары зерттеу жобаларына да қатысады. Қазақстанда мұндай еңбек жастардың тіл үйреніп қана қоймай, басқа мәдениеттерді де тереңірек тануына жағдай жасайды.
Техникалық жазушы
Бұл маман түрлі техникалық құжаттарды құрастырады: мысалы, жабдықтың пайдалану нұсқаулығы мен техникалық қызмет көрсету ережелері. Сонымен қатар мәтінді бөлімдерге бөледі және беттеу үлгісін реттеуге қатысады. Өндіріс, мұнай-газ, машина жасау немесе ақпараттық технологиялар сияқты салаларда оның еңбегі кең қолданылады. Осы құжаттардың арқасында пайдаланушылар құрылғыларды дұрыс әрі қауіпсіз пайдаланып, жұмысын жеңіл меңгереді.
Медициналық транскрипционист
Бұл маман дәрігерлер мен медбикелердің жазбаларын тыңдап, оларды толық мәтінге айналдырады. Ол қабылдау хаттамалары, ота жайлы мәліметтер және диагностикалық зерттеулер сияқты деректерді өңдейді. Қысқартуларды түсінікті сөздерге ауыстырып, мәтінді қателерден тазартады. Соңғы құжат электронды не қағаз түрінде дәрігерлерге тексеруге беріледі.
Жануар үйретуші
Бұл маман жануарларды адам дауысы мен қимылын ажырата білуге үйретеді. Ол жануарларды жүруге, арба тартуға немесе жүк көтеруге дағдыландырады. Сондай-ақ оларды жарыстар мен қойылымдарға дайындайды және мүмкіндігі шектеулі адамдарға серік болуға үйретеді. Мұндай жұмыс ауылда да, қаладағы мәдени шараларда да маңызды орын алады.
Ойын-сауық және демалыс қызметкері
Бұл мамандық иелері ойын-сауық және демалыс орындарында келушілерге жабдықтарды ұсынып, олардың жайлы уақыт өткізуіне көңіл бөледі. Олар спорттық жарыстарға арналған құралдарды дайындайды және кейде кесте жасауға көмектеседі. Сондай-ақ аттракциондар мен тағам, сусын сататын шағын орындарды басқара алады. Мұндай қызмет туризм мен спорттық демалыс салаларында жиі қажет.
Шаштараз
Бұл маман сымбатты сыртқы келбетке көмектеседі. Ол шашты қырқып, бояп, сәндейді, сонымен қатар бас терісіне массаж жасап, оны күтеді. Қосымша ретінде шаш жуу, макияж жасау, тырнақ пен теріні күту сияқты жұмыс түрлерін орындайды. Қазақстанда мұндай қызметтер әсемдік салондарында жиі қолданылады, ал жастар үшін бұл мамандық шығармашылық пен қарым-қатынасқа жақын.
Маникюрші және педикюрші
Бұл мамандар тырнақты тазартып, әдемі етіп қалыпқа келтіреді, кейде оны бояп немесе өрнекпен сәндейді. Олардың еңбегі сұлулық салондарында жиі қажет, сондықтан жастар арасында да сұраныс жоғары. Мұндай қызмет тек сән үшін емес, қол мен аяқ күтімін жақсартуға көмектеседі. Қазақстанда бұл сала үздіксіз дамып, түрлі стиль мен дизайнға қызығатындар саны артып келеді.
Тері күтімі маманы
Бұл мамандар адамның беті мен денесіне түрлі күтім жасайды, сондықтан сыртқы бейнесі тартымды бола түседі. Олар теріні тазарту мен ылғалдандыруға арналған процедураларды жүргізеді, сондай-ақ қажетсіз түкті кетіру үшін лазер әдісін қолданады. Кей жағдайда түкті түбінен жоюға арналған электролиз тәсілі пайдаланылады. Қазақстанда бұл қызметтер сұлулық орталықтары мен арнайы клиникаларда кең таралған.
Туристік гид
Бұл мамандар топтарға да, жеке адамдарға да жол көрсетіп, өнеркәсіп орындарына, мемлекеттік ғимараттарға немесе көркемсурет галереяларына таныстыру жасайды. Олар барған жердің тарихын айтып, ерекшеліктерін түсіндіреді және бағдарға бағыт береді. Қауіпсіздікті сақтауды да қадағалап, қонақтардың ыңғайлы жүруіне көмектеседі. Әдетте мұндай жұмыс мәдениет пен туризмге қызығатын жастарға тартымды.
Демалыс ұйымдастырушысы
Бұл мамандар мәдениет үйлерінде, қоғамдық орталықтарда немесе еріктілер клубтарында түрлі шараларды ұйымдастырады. Олар спорттық ойындар, қолөнер, музыка және театрлық қойылымдар өткізіп, қатысушылардың жеке қызығушылығын ескереді. Әсіресе жазғы лагерьлер мен мектептен кейінгі үйірмелерде белсенді жұмыс істейді. Мұндай орта жасөспірімдердің жаңа достар табуына, шығармашылық қабілеттерін ашуына және уақытын пайдалы өткізуіне мүмкіндік береді.
Кітапхана көмекшісі
Бұл маман кітапханадағы жазбаларды жинақтап, кітаптар мен электронды материалдарды сөрелерге орнатады немесе қайта қабылдайды. Ол оқырмандарға қажет деректерді тауып, басылымдарды беру үшін тіркеуді жүргізеді. Материалдар арнайы нөмір мен атау бойынша реттеліп, өз орнына қайта қойылады. Мұндай жұмыс мәдениет мекемелерінде білім ресурстарына қолжетімділікті жеңілдетеді.
Қағаз жапсырушы
Бұл маман бөлмелердің қабырғалары мен төбесін сәндік тұсқағаздармен немесе матамен қаптайды. Кейде ескі жабынды алып тастап, бетті мұқият тегістеп дайындайды. Ол сондай-ақ жарнамалық плакаттарды қабырғаға немесе билбордқа орнатады. Мұндай жұмыс интерьерді әсемдеуге және көшедегі жарнамаға байланысты салада қажет.
Жиһаз қаптаушы
Олар диван мен орындыққа жаңа қаптау жасап, көліктің орындығын да жөндей алады. Мамандар матаны немесе былғарыны өлшеп, қажетті бөліктерді кесіп, мықтап қояды. Сол арқылы жиһаз тартымды әрі ыңғайлы көрінеді. Қазақстанда олардың еңбегі пәтерді жаңартқанда және автобустар мен жеңіл көліктердің салонын жақсартқанда көп қолданылады.
Жиһаз әрлеуші
Бұл кәсіби шебер ағаш жиһаздың пішінін түзетіп, бетін тазалап, қажетті түске келтіреді. Ол ескірген үстел мен орындықтарды жаңартып, сәндік әрі қорғаныш қабатын қалыптастырады. Мұндай жұмыс жиһазды жаңа деңгейге шығарып, оған ұзақ қызмет етуге мүмкіндік береді. Қазақстандағы шеберханаларда бұл мамандық қолөнерге қызығатын жастарға тартымды бағыт болып саналады.
Ағаш модель жасаушы
Бұл салада жұмыс істейтіндер ағаштан бұйымдардың толық көлемдегі не шағын үлгілерін дәл жасап шығарады. Олар макеттерді құрастырғанда ағаш қондырғыларын дайындайды, өлшемдерді есептеп, бөлшектерге дұрыс пішін береді. Мұндай шеберлік көбіне инженерия мен дизайнда қолданылады, сондықтан Қазақстанда жаңа өнімді сынау алдында жиі қажет болады.
Бояушы, қаптаушы және әшекейлеуші
Бұл мамандар түрлі бұйымдарға бояу жағып, оларды сәндейді немесе қорғаныш қабатын түсіреді. Көбіне жиһаз, әйнек ыдыс, қыш заттар және әшекей бұйымдар сияқты күнделікті қолданылатын немесе әсемдікке арналған заттармен жұмыс істейді. Олардың мақсаты — бұйымның сырт келбетін әдемілеу және ұзақ сақталуына жағдай жасау. Қазақстанда мұндай еңбек қолөнер орталықтарында, өндіріс орындарында және дизайн бағытында сұранысқа ие.
Қалыптаушы, пішіндеуші және құюшы (металл мен пластиктен басқа)
Бұл мамандар саз, шыны және гипс сияқты материалдардан әртүрлі бұйымдар жасайды. Олар қалыпқа құю, қашау және пішін беру арқылы заттарға ерекше түр береді. Мысалы, плитка, құбыр немесе шам әзірлеу кезінде олардың қолтаңбасы анық көрінеді. Осындай жұмыс құрылыста да, өнеркәсіпте де, қолөнерде де маңызды рөл атқарады.
Тас кесуші және оюшы, өндіріс
Бұл саладағы шеберлер тасты сызба мен үлгіге қарап өңдейді. Олар қасбеттерде, ескерткіштерде және сәндік бөлшектерде қолданылатын пішіндерді жасайды. Жұмыс барысында қашау арқылы қатты материалға өрнек не қажет форма беріледі. Мұндай еңбек сәулет пен құрылысқа ғана емес, қолданбалы өнерге де пайдалы.
Қыш шебері
Бұл маман иленген сазды өңдеу үшін қондырғыларды, мысалы, жиггер немесе құмырашы дөңгелегін пайдаланады. Ол пішін қалыптастырып, бұйымды кептіруге және кейінгі кезеңдерге дайындайды. Керамика осының нәтижесінде жасалып, ыдыс-аяқтан бастап сәндік заттарға дейін қолдануға жарайды. Қазақстанда мұндай еңбек тұрмыста да, құрылысқа арналған керамикалық материалдар өндірісінде де маңызды орын алады.
