Спорт және фитнес
Спорт және фитнес – денсаулық, қозғалыс және энергия кәсіби қызметтің негізі болатын сала. Мұнда жарыстарда жоғары нәтижелерге жететін жаттықтырушылар мен спортшылар жұмыс істейді. Дене шынықтыру пәнінің оқытушылары – өскелең ұрпақта денсаулық мәдениетін қалыптастыратын мамандар. Спорт физиологтары мен спорт медицинасы дәрігерлері жарақаттардың алдын алу және қалпына келтіру жұмыстарын қамтамасыз етеді, ал физиотерапевттер мен массаж жасау мамандары адамдарға қозғалыс икемділігін қайтаруға және ауырсынудан арылуға көмектеседі. Фитнес және топтық жаттығу инструкторлары – адамдарға дене пішінін сақтау мен қалыпты өмір салтын ұстануға көмектесетін мамандар. Осы категорияға мүмкіндігі шектеулі адамдармен жұмыс істейтін бейімделген дене шынықтыру мамандары, демалыс орындарындағы құтқарушылар, хореографтар, аниматорлар және ойын-сауық пен демалыс саласының қызметкерлері де кіреді. Барлық осы мамандықтарды бір нәрсе біріктіреді – адамдарға белсенді, сау болып, қозғалыстан ләззат алуға көмектесу ұмтылысы..
Фитнес және сауықтыру үйлестірушісі
Бұл маман жастар мен ересектерге арналған денсаулық пен белсенділікті қолдайтын бағдарламаларды ұйымдастырады және олардың дұрыс орындалуын қадағалайды. Ол спорт кешенінде, университет орталығында немесе ірі компанияда жаттығу жүргізетін нұсқаушылар мен денсаулық жөніндегі кеңесшілердің жұмысын үйлестіреді. Жаңа қызметкерлермен тәжірибе бөлісіп, кәсіби біліктілігін арттыруға көмектеседі. Қазақстанда мұндай мамандықты спорт залдарында, жоғары оқу орындарында және өндірістік кәсіпорындарда кездестіруге болады.
Бейімделген дене шынықтыру маманы
Бұл мамандар ерекше қажеттіліктері бар балаларға, жасөспірімдерге және ересектерге арналған дене жаттығуларын өздеріне лайықтап жүргізеді. Олар қозғалысы кешеуілдеп дамыған немесе түрлі денсаулық шектеулері бар адамдарға жеке тәсіл қолданады. Арнайы ойындар мен жаттығулар таңдалып, әркімнің мүмкіндігіне қарай бейімделеді. Қазақстанда мұндай қызмет жалпы мектептерде, арнайы сыныптарда және оңалту орталықтарында жүзеге асады.
Спортшы
Бұл маман иелері спорттық жарыстарда күшін сынап, жеңіске жетуге талпынады. Олар дайындық барысында жаттығу процесіне көп көңіл бөледі, себебі ол дене мен төзімділікті арттыруға көмектеседі. Жарыс кезінде әртүрлі техникалық әдістерді қолдану арқылы жақсы нәтиже көрсетуге тырысады. Қазақстанда мұндай спортшылар ұлттық біріншіліктерде де, халықаралық додаларда да ел намысын қорғайды.
Бапкер
Бұл маман спорттық топтармен де, жеке спортшылармен де жұмыс істейді. Ол жаттығу кезінде негізгі әдістерді көрсетіп, жарысқа дайындықты басқарады. Сонымен бірге спортшылардың әлсіз және мықты тұстарын бағалайды, сол арқылы олардың техникасын дамытуға ықпал етеді. Ойын барысындағы тактиканы түсіндіру де – оның маңызды міндеттерінің бірі.
Жаттығу физиологы
Бұл мамандар адамның жалпы жағдайын тексеріп, оған сай жаттығу жоспарын жасайды. Олар жүрек пен өкпенің дұрыс жұмыс істеуіне көмектесетін және бұлшықет күшін немесе төзімділігін арттыратын бағдарламалар құрастырады. Дене құрамын жақсарту мен икемділікті дамыту да олардың назарында. Қазақстанда бұл қызметтер фитнес орталықтарында, спорт мекемелерінде және оңалту бөлімдерінде жиі кездеседі.
Спорттық медицина дәрігері
Бұл мамандар спорт кезіндегі жарақаттарды анықтап, адамның сауығуына көмектеседі. Олар буын немесе бұлшықет мәселелерін тексеріп, қалпына келтіру жоспарын жасайды. Жарақаттанған адам үшін реабилитация жаттығуы мен арнайы күтім ұйымдастырылады. Қазақстанда мұндай қызмет спортшылардың жаттығуын қауіпсіз әрі нәтижелі етуге ықпал етеді.
Атлетикалық жаттықтырушы
Бұл мамандар спортпен айналысатын жастардың жарақат алғанын тексеріп, емдеуге көмектеседі. Олар арнайы жаттығулар арқылы жарақаттың алдын алады, қажет кезде алғашқы көмек көрсетеді. Сонымен қатар денсаулықты қалпына келтіруге арналған оңалту бағдарламаларын жүргізеді. Қазақстанда олардың жұмысы спорт клубтары мен университеттердің спорт бөлімдерінде жиі кездеседі.
Жаттығу жаттықтырушысы және топтық фитнес нұсқаушысы
Бұл мамандар адамдардың қозғалысты дұрыс жасауына бағыт береді және дене шынықтыруға қызығушылықты арттырады. Олар топпен де, жеке де жұмыс істеп, жаттығуларды көрсетіп, қажет болса қозғалысты түзетуге кеңес береді. Әр адамның мүмкіндігін ескеріп, жеке жоспар жасайды және оны сабақ барысында қолданады. Қазақстанда мұндай қызмет жастардың спортқа бейімделуіне, салауатты өмір салтын ұстануына көмектеседі.
Рекреация және фитнес зерттеулері оқытушысы, жоғары оқу орны
Бұл маман университетте жастарға демалыс пен спорт мәдениетін үйретеді. Ол жаттығу кезіндегі ағзаның қалай жұмыс істейтінін түсіндіріп, спорт кешендерін басқару жолдарын көрсетеді. Кейде ғылыми зерттеу жүргізіп, жаңа деректерді сабақ барысында қолданады. Оның еңбегі студенттердің белсенді өмір салтын қалыптастыруына көмектеседі.
Төреші
Бұл мамандар спорттық жарыстарда ереженің дұрыс сақталуын бақылап, тәртіп бұзылған жағдайда шешім қабылдайды. Олар ұпайларды анықтап, нәтижені әділ шығару үшін жауап береді. Мұндай қызмет футбол мен волейболда ғана емес, сонымен қатар күрес пен бокс сияқты жекпе-жек сайыстарында да маңызды. Қазақстанда әділ төрелік спорттың беделін күшейтіп, жас спортшылардың сенімін арттырады.
Спа менеджері
Бұл маман қазақстандық курорттар мен сұлулық орталықтарында еңбек етеді. Ол күнделікті жұмыстарды реттеп, қызметкерлердің кестесін жасайды және әртүрлі бағдарламалардың дұрыс орындалуын қадағалайды. Сонымен бірге қаржылық мәселелерді бақылайды, осылайша мекеменің тұрақты жұмысын қамтамасыз етеді. Мұндай қызмет денсаулық пен демалыстың сапалы ұйымдастырылуына көмектеседі.
Артистер, орындаушылар және спортшылардың агенті және іскерлік менеджері
Бұл маман жастарға таныс әншілер, спортшылар немесе актерлердің атынан келіссөз жүргізіп, олардың жұмыс шарттарын қадағалайды. Ол келісімшарттағы баптарды талқылап, клиент үшін тиімді жағдай жасауға көмектеседі. Сонымен бірге қаржылық мәселелерге назар аударып, мәдениет, спорт пен ойын-сауық саласында әртістердің атын насихаттайды. Осындай қолдау арқылы өнерпаздар шығармашылыққа көбірек көңіл бөле алады.
Хореограф
Бұл саладағы адамдар жаңа би қимылдарын құрастырып, оларды дайындық кезінде бірнеше рет қайталайды. Әр қозғалыстың сахнада әдемі көрінуіне назар аударады және қойылымды көрерменге әсерлі қылып ұсынады. Қазақстанда олар театр сахналарында, би ансамбльдерінде және мәдени шараларда жұмыс істейді. Мұндай қызмет шығармашылықты танытуға, сахнада сенімді болуға және өнер арқылы өзін көрсетудің жолын табуға көмектеседі.
Физиотерапевт
Бұл сала маманы жарақаттан немесе аурудан кейін қозғалыс қабілетін қалпына келтіруге ықпал етеді. Ол алдымен адамның жағдайын бағалап, жеке бағдарлама жасайды және оны орындау барысында қасында болады. Негізгі мақсаты – ауырсынуды азайту, күш пен қозғалысты дамыту, шектеулерді түзету. Мұндай жұмыс көбіне клиника мен оңалту орталықтарында атқарылады.
Рекреациялық терапевт
Бұл мамандар емханалар мен қарттар үйлерінде әртүрлі бос уақыт бағдарламаларын ұйымдастырады. Олар спорт ойындарын, серуендерді, әлеуметтік шараларды немесе қолөнер үйірмелерін өткізеді. Әр адамның денсаулығына қарай тиісті белсенділік таңдалады. Қазақстанда мұндай жұмыстар адамдардың өзін жақсы сезінуіне және көңіл-күйін көтеруге көмектеседі.
Физиотерапевт көмекшісі
Бұл мамандар физиотерапевттің нұсқауымен арнайы жаттығулар мен емдік процедураларды орындауға қатысады. Олар науқастың жағдайын бақылап, жазылып жатқан үдерісті құжаттайды. Қажет болғанда оңалту жоспарына түзету енгізіп, адамның күнделікті өмірге бейімделуіне көмектеседі. Қазақстанда олар ауруханаларда және спорттық оңалту орталықтарында жұмыс істеп, адамдардың қозғалысын жақсартуға үлес қосады.
Массаж терапевті
Бұл маман дененің жұмсақ тіндері мен буындарына емдік массаж жасап, қалыпты қозғалысты сақтауға көмектеседі. Ол қимыл ауқымын тексеріп, бұлшықет күшін бағалауға қатыса алады. Сондай-ақ адамның жағдайына қарай арнайы жоспар құрып, оңалуға қолдау көрсетеді. Қазақстанда мұндай қызмет спортпен айналысатындарға, жарақаттан кейін қалпына келтірілетіндерге жиі қажет.
Құтқарушы
Бұл мамандардың жұмысы адамдардың демалысын қауіпсіз өткізуге бағытталған. Олар бассейндерде, жағажайларда және тау баурайындағы сырғанау жолдарында бақылау жүргізеді. Қажет болған сәтте зардап шеккендерге алғашқы көмек беріп, төтенше жағдайға жылдам жауап қайтарып отырады. Қазақстанда туризм мен спорт нысандарында атқарылатын бұл қызмет жастардың қауіпсіз демалысына үлкен үлес қосады.
Ойын-сауық және демалыс қызметкерлерінің бірінші деңгейдегі жетекшісі, құмар ойындар қызметтерінен басқа
Бұл мамандық иелері мәдениет пен демалыс саласында қызмет ететіндерді басқарады. Олар жұмыс кестесін құрып, шаралардың уақтылы басталуын және дұрыс өтуін бақылайды. Қызметкерлерді концертке, спорттық жарысқа немесе арнайы бағдарламаға дайындауға бағыт береді. Қазақстанда мұндай жұмыс мәдениет үйінде, спорт орталығында, жастар саябағында немесе демалыс кешенінде кездеседі.
Ойын-сауық және демалыс қызметкері
Бұл мамандық иелері ойын-сауық және демалыс орындарында келушілерге жабдықтарды ұсынып, олардың жайлы уақыт өткізуіне көңіл бөледі. Олар спорттық жарыстарға арналған құралдарды дайындайды және кейде кесте жасауға көмектеседі. Сондай-ақ аттракциондар мен тағам, сусын сататын шағын орындарды басқара алады. Мұндай қызмет туризм мен спорттық демалыс салаларында жиі қажет.
Демалыс ұйымдастырушысы
Бұл мамандар мәдениет үйлерінде, қоғамдық орталықтарда немесе еріктілер клубтарында түрлі шараларды ұйымдастырады. Олар спорттық ойындар, қолөнер, музыка және театрлық қойылымдар өткізіп, қатысушылардың жеке қызығушылығын ескереді. Әсіресе жазғы лагерьлер мен мектептен кейінгі үйірмелерде белсенді жұмыс істейді. Мұндай орта жасөспірімдердің жаңа достар табуына, шығармашылық қабілеттерін ашуына және уақытын пайдалы өткізуіне мүмкіндік береді.
